Home دیدگاه نهاد مدرسه در ایران از چه رنج می برد؟
نهاد مدرسه در ایران از چه رنج می برد؟
0

نهاد مدرسه در ایران از چه رنج می برد؟

0
0

مرتضی نظری

▫️نهاد مدرسه در کشور ما بیش از پنجاه سال است تحت تأثیر رویکردی در روان شناسی به نام رفتارگرایی قرار دارد. پیشینه آن هم به دوران استفاده از مشاوران آمریکایی در تدوین برنامه های آموزشی ایران(۱۳۴۰) و نقش مشورتی موسسه فرانکلین در ارایه خدمات گسترده در تدوین کتاب‌های درسی و کمک درسی و سفر گروهی از کارشناسان آموزش و پرورش ایران به آمریکا در سال ۱۳۴۹ برای آشنایی سبک یادگیری آن روز دنیا یعنی رفتارگرایی و آموزش آن به معلمان کشور بر می گردد.
سبک آموزشی که تمرکزگرایی، رقابت، آزمون، نادیده انگاری تفاوت های فردی و محوریت تام و تمام معلم و کتاب درسی یکسان برخی از ویژگی های بارز آن است.

▫️از آن سالها تا اکنون دست کم بیش از سه رویکرد فکری _ فلسفی، نظام های آموزشی جهان را دستخوش تحول کرده و مدارس جهان اغلب از روش های گذشته عبور کرده اند ولی سیطره رفتارگرایی علیرغم برخی جنبه های مثبت و چسبندگی نظام آموزشی ما به آن، همچنان بر مدارس ایران حکمفرماست. اما همچنان نظام آموزشی ما به این الگو دلبستگی دارد.

▫️پس از انقلاب هم اگرچه همیشه صحبت از تحول در آموزش و پرورش می شد اما نه این شعارها قادر به دل کندن از روش های رقابتی، نتیجه محور و متمرکز رفتارگرایی شد و نه توانست الگوی بومی و برآمده از اقتضائات اسلامی و ایرانی که ادعایش را داشت، به جای الگویی که در تمام ساختار آموزشی مدارس رخنه کرده، بنشاند.
اما جهان امروز، تجربه جوامع بسیاری را پیش چشم ما قرار داده که چگونه توانسته اند با شکستن کلیشه های ضدخلاقیت، نظام آموزشی خود را بازسازی و کارآمد کنند و نتایج آن را به طور عینی در کیفیت زندگی شهروندان خود ببینند.

کلیشه‌های مدرسه که باعث اُفت رضایتمندی خانواده ها، کاهش انگیزه دانش آموزان و تنزل رتبه جهانی کیفیت آموزش در ایران شده، چیست؟

▫️رقابت گرایی
دهه شصتی ها خاطرات امتحانات کلاسی را به یاد دارند. از با فاصله نشاندن دانش آموزان گرفته تا کیف وسط گذاشتن برای پیشگیری از تقلب سر امتحان!
واقعا این سبک یادگیری با خلق و خوی ما چه کرد؟
سبک آموزشی مدارس ما وابستگی زیادی به امتحان و آزمون و رقابت دارد و اکثر معلمان و کارشناسان و سیاستگذاران آموزشی می دانند که این سبک رقابتی سودمند نیست و متوجه اضطراب های پیدا و پنهان آزمون در میان بچه ها هستند اما ترک عادت پنجاه ساله سخت است!
آموزش و پرورش ما تحت تأثیر رویکرد رفتارگرا، به شدت رقابتی است. دانش آموزان باید رقابت کنند تا به پاداش یا همان نتایج مطلوب برسند. در حالی که منتقدانی مانند پائولو فریره از مشارکت و همکاری، همدلی و مسؤلیت پذیری در قبال دیگران به جای رقابت می گویند. رقابت به خصوص رقابت فردی و نه رقابت همکارانه، روح همکاری جمعی را در کشور ما تضعیف کرده است.

▫️ نتیجه رقابت در مدارس، تربیت نسلی کم تحمل است. رقابت گرایی تا حد زیادی، «زندگی» را از سال های تحصیل بچه ها خط زده است.
مدارس موفق جهان، تلاش می کنند هر چیزی که اعتماد متقابل را به خطر می اندازد از مدرسه دور کنند و در صورت ضرورت، رقابت را برای همکاری تجویز می کنند و نه برای جلو زدن از دیگری. ما به بچه ها آموزش می دهیم که «همکاری» و «باهم موفق شدن» را یاد بگیرند.

▫️کمّی گرایی

▫️از جمله کلیشه‌ هایی که باعث اُفت رضایتمندی خانواده ها، کاهش انگیزه دانش آموزان و تنزل رتبه جهانی کیفیت آموزش در ایران شده، کمّی گرایی است.
نمره و عدد در آموزش و پرورش ما خیلی غلظت دارد. والدین هم علاقمندند که نتیجه درس و مدرسه فرزندشان را در قالب یک عدد ببینند. حال آنکه منتقدان این نگرش، نمره و نگاه کمّی برای توصیف وضعیت یادگیری شاگردان کافی نمی دانند و معتقدند نتیجه یادگیری دانش آموز را باید در تلاش چند ماهه و فرایند یادگیری آنها دید و اساساً تبدیل نتیجه آموزش به نمره را خیلی معتبر نمی دانند. کشورهای بسیاری، آزمون های رسمی و غلظت نمره را به حداقل رساندند و مجال بیشتری برای تمرین ضروریات زندگی در مدارس فراهم کرده اند.

تربیت و توسعه | عبور از کلیشه‌های مدرسه
@IranHumanDevelopment2

LEAVE YOUR COMMENT

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *