Home اخبار منتخب تندروها
منتخب تندروها
0

منتخب تندروها

0
0

بوريس جانسون نخست‌وزير بريتانيا شد
منتخب تندروها
ميثم سليماني

لندن را مي‌توان يكي از سياسي‌‌ترين پايتخت‌هاي جهان در تاريخ معاصر دانست. تغييرات در ساختار و بدنه دولت مي‌تواند در لحظه رخ دهد. افراد جابه‌جا شوند قدرت از يك حزب به حزب ديگر منتقل شود اما به نظر مي‌رسد كماكان ساختار سرجايش قرار دارد. هر روز مي‌توان منتظر يك اتفاق جذاب و ديدني در بريتانيا بود. سياست بريتانيا هر روز براي افرادي كه آن را دنبال مي‌كنند يك سورپرايز دارد. حالا سورپرايز جديد عرصه سياست بريتانيا بوريس جانسون است. او توانست در انتخابات درون حزبي محافظه‌كاران با كسب بيش از 92 هزار راي و 66 درصد آرا پيروز انتخابات شود. اين در حالي است كه جرمي هانت رقيب جانسون تنها 46 هزار راي به دست آورد. زماني كه نتايج اعلام مي‌شد، جانسون و هانت كنار يكديگر نشسته و آماده اعلام نتايج بودند كه با مشخص شدن پيروزي قاطع جانسون، هانت با او دست داد و تبريك گفت. حالا بوريس جانسون از زمان اعلام نتايج انتخابات رسما نخست‌وزير بريتانيا است و بايد مديريت ساختمان شماره 10 خيابان داونينگ را به دست گيرد.

در حال حاضر بوريس جانسون در شرايطي نخست‌وزير بريتانيا مي‌شود كه با چالش‌‌هاي متعددي براي حفظ جايگاه خود روبه‌رو است و اگر قصد دارد در اين سمت باقي بماند بايد اين چالش‌ها را پشت سر بگذارد. موضوع برگزيت اصلي‌ترين چالش بوريس جانسون است كه بايد آن را از سر راه بردارد. اما اين موضوع ساده نيست. جانسون ماه‌ها براي رفراندوم خروج بريتانيا تلاش كرد و زحمت كشيد. هر چند به همراه نايجل فاراژ رهبري كمپين خروج از اتحاديه را بر عهده داشت اما پس از جواب آري مردم به خروج، رهبري كشور را برعهده نگرفت و در جايگاه وزير امورخارجه وارد عمل شد و عملا در پرونده برگزيت نقش زيادي را به طور مستقيم ايفا نكرد. اما در نهايت به دليل اختلافات فراوان با ترزا مي‌ در راستاي سياست او در توافق برگزيت از دولت كناره‌گيري كرد. از همين رو تبديل به اپوزيسيوني شد كه اجازه ندهد دولت در مسير تحقق برگزيت به شيوه‌اي كه ترزا مي‌ مي‌خواهد قدم بردارد. از همين رو بسياري بر اين باور بودند كه بوريس جانسون از همان دوران خود را آماده نخست‌وزيري كرده بود تا اتفاق امروز رخ داد. اما جانسون سناريوي زيادي پيش روي خود نمي‌بيند. يا بايد بر سر توافقي جديد وارد مذاكره شود كه اروپا تمايلي به آن ندارد يا بايد بدون توافق از اتحاديه خارج شود كه مجلس عوام قطعا اين اجازه را نخواهد داد هر چند كه او علاقه‌مند باشد خروج بدون توافق را رقم بزند. بنابراين بايد ديد كه جانسون در اين مدت مي‌تواند راهي براي خروج از اين بن‌بست پيدا كند يا خير.

اما چالش ديگر به بحث با امريكا بازمي‌گردد. جانسون ماموريت دارد كه روابط خدشه‌دار شده لندن واشنگتن را پس از انتشار يادداشت‌هاي محرمانه كيم داروك سفير بريتانيا در واشنگتن را بازسازي كند. يادداشت‌هايي كه كه در آن از هرج و مرج و بي‌كفايتي در دولت دونالد ترامپ پرده برمي‌داشت و اين موضوعي بود كه به مذاق دونالد ترامپ رييس‌جمهور ايالات متحده خوش نيامد و كيم داروك مجبور به استعفا از سمت خود شد. اكنون در شرايطي كه بريتانيا تصميم به خروج از اتحاديه را دارد، مجبور است كه روابط خود با امريكا را بيش از گذشته تقويت كند و احتمال دارد با توجه به علاقه شخصي ترامپ به بوريس جانسون اين اتفاق بتواند رخ دهد. اما موضوعي كه تبديل به چالش اصلي اين روزهاي بريتانيا شده و عملا حتي بحث برگزيت و امريكا را نيز تحت الشعاع خود قرار داده موضوع توقيف تانكر نفتي بريتانيا توسط ايران است. هفته گذشته نيروي دريايي سپاه پاسداران يك تانكر نفتكش را كه با پرچم بريتانيا در حال تردد از تنگه هرمز بود را توقيف كرد. نفتكشي كه در آن 23 خدمه حضور داشت كه به گزارش رسانه‌هاي بريتانيايي هيچ يك از آنها انگليسي نبودند و اكثريت آنها هندو هستند و در حال حاضر به همراه نفتكش به بندرعباس منتقل شده‌اند.

هرچند برخي رسانه‌ها قصد دارند اين موضوع را اقدام متقابل ايران در پاسخ به اقدام بريتانيا در توقيف 2 ميليون بشكه نفت ايران در جبل الطارق اعلام كنند اما واقعيت آن است كه نفتكش بريتانيايي بسياري از قوانين حقوق بين‌الملل را نقض كرده بود. از طرفي ديگر ايران در تلاش است كه بتواند نفتكش خود را كه توسط بريتانيا به بهانه نقض قوانين داخلي اتحاديه اروپا مصادره شده است را بازپس بگيرد. اقدامي خودسرانه از سوي بريتانيا كه مورد تاييد هيچ يك از كشورهاي اتحاديه اروپا قرار نگرفت.

بسياري نگران آن هستند اتفاقات اخير موجب تنش بيشتر در روابط تهران- لندن شود و حتي شرايط به نحوي پيش برود كه بريتانيا سياست‌هاي نزديك به امريكا را در خصوص برجام در پيش بگيرد و حتي قصد داشته باشد مسير بازگشت تحريم‌هاي سازمان ملل را عليه ايران كليد بزند و مسير خود را از ساير كشورهاي اروپايي تغيير دهد.

هر چند هم دونالد ترامپ و هم بوريس جانسون گزينه نظامي را عليه ايران رد كرده‌اند و حتي بوريس جانسون عنوان كرد كه اگر امريكا قصد چنين اقدامي را داشته باشد با آنها همراهي نمي‌كند، اما هر دو مي‌توانند در صورت لزوم، همراهي بيشتري در بحث فشارهاي اقتصادي بر ايران داشته باشند.

از طرفي بريتانيا نگران آن است كه در تنش ميان ايران و امريكا بريتانيايي‌ها آسيب ببينند و اگر درگيري ميان دو طرف رخ دهد منافع بريتانيا نيز دچار چالش خواهد شد.

مجموعه اين شرايط بريتانيا را در يك وضعيت دشوار قرار داده است و اين كشور در يك پيچ مهم تاريخي قرار گرفته كه بايد تصميم‌گيري كند. در خصوص ايران به نظر نمي‌رسد مجموعه شرايط نشان دهد در كوتاه‌مدت بريتانيا به سمت افزايش فشار با ايران و همراهي با كمپين امريكا پيش برود، اما اگر مذاكرات و اختلافات حل نشود، ممكن است كه دو طرف مجبور باشند تصميم‌هاي سخت‌تري اتخاذ كنند. اما در خصوص جانسون نبايد اين نكته را فراموش كرد كه هيچگاه نبايد اورا دست‌كم گرفت. جانسون فردي غيرقابل پيش‌بيني است و حتي نبايد او را با ترامپ مقايسه كرد. هرچند او را مي‌توان يك راست افراطي دانست و برخي نيز او را پوپوليست مي‌دانند، اما بايد گفت كه او 8 سال لندن را به عنوان شهردار مديريت كرد و سابقه خوبي از خود برجاي گذاشت كه در سال 2015 توانست وارد پارلمان بريتانيا شود. هر چند بد، او توانست كمپيني را هدايت كند كه منجر به جواب آري مردم براي خروج از اتحاديه شود. بريتانيا چه كوتاه و چه بلند يك نخست‌وزيري به بوريس جانسون بدهكار بود كه اكنون اين بدهي پرداخت شد، حالا اين جانسون است كه بايد نشان دهد آيا مي‌تواند جايگاه خود را حفظ كند يا بايد در مدت زماني كوتاه اين سمت را ترك كند.

تبريك توييتري ظريف به جانسون

محمدجواد ظريف وزير خارجه با انتشار توييتي، انتخاب بوريس جانسون، همتاي پيشين خود به عنوان نخست‌وزير بريتانيا را تبريك گفت. ظريف تاكيد كرد كه توقيف نفتكش حامل نفت ايران توسط دولت وقت بريتانيا (ترزا مي‌) و به فرمان امريكا راهزني بوده است. وزير خارجه با اشاره به اينكه ايران به دنبال تقابل نيست، گفت كه ايران از خليج‌فارس محافظت خواهد كرد.

 

دولت كوتاه‌‌مدت جانسون

مجيد تفرشي

انتخاب آقاي بوريس جانسون به عنوان نخست‌وزير بريتانيا از پيش تقريبا قطعي بود. به اين دليل كه او تنها كانديدايي بود كه مي‌توانست نظرات جناح تندروي محافظه‌كاران كه بر خروج از اتحاديه اروپا به هر قيمتي تاكيد داشتند را به خود جلب كند. هيچ‌يك از ديگر نامزدهاي حزب چنين شرايطي را نداشتند. او همچنين تنها كسي كه در ميان نامزدها بود كه با داشتن محبوبيت نسبي مي‌توانست نظرات مختلف هواداران برگزيت را به سمت خود جذب كند. طبيعتا در شرايطي كه دولت نه ‌چندان مستحكم حزب محافظه‌كار بنا دارد به هر قيمتي بر سر كار باقي بماند، تنها نامزد ممكن در اين مسير بوريس جانسون بود. جانسون هم جاه‌طلبي لازم و هم اراده كافي را در اين مسير دارد. تصور مي‌شد كه او تنها نامزد محبوبي بود كه مي‌توانست تحت هر شرايطي، ولو بدون‌ توافق با اروپا, برگزيت را به انجام رساند.

ولي اين به معناي پايان ماجرا نيست. در شرايطي كه تنها 100 روز به ضرب‌الاجل برگزيت باقي مانده است اين روزها مي‌تواند اتفاقات فراواني رخ دهد. جانسون تلاش نا فرجامي را انجام داد تا بتواند با انحلال پارلمان و در غياب مجلس برگزيت را پيش ببرد. اين تلاش با شكست جدي مواجه شد. از ابتدا هم واضح بود كه شكست مي‌خورد، چراكه وقتي فردي موجوديت خود را از پارلمان كسب مي‌كند، نمي‌تواند آن را در ادامه مسير حذف كند. اين مانند شرايطي است كه مديرعامل، هيات‌مديره شركت خود را منحل كند كه چنين شرايطي نه در عرف پارلمانتاريسمي دنيا مرسوم است و نه مشابه اين اقدام در بريتانيا حداقل طي يكصد سال اخير رخ داده است.

بنابراين هنگامي كه چنين اتفاقي رخ مي‌دهد همان بازي گذشته خانم ترزا مي‌ تكرار مي‌شود كه احتمالا در آن قوانين و اصلاحيه‌هاي زيادي از سوي نخست‌وزير مطرح مي‌شود كه به احتمال زياد هيچ‌كدام راي كافي نخواهد آورد. وقتي اين بازي تكرار مي‌شود يكي از اين دو اتفاق بايد رخ دهد. يا بايد رفراندوم مجدد در بريتانيا برگزار شود كه آقاي جانسون هرگز تن به چنين كاري نخواهد داد. راه دوم اين است كه مجلس و ‌دولت را منحل كرده و انتخابات زودهنگام برگزار شود.

در شرايط فعلي به نظر مي‌رسد با توجه به تزلزلي كه در داخل حزب محافظه‌كار وجود دارد. اعضاي راست ميانه حزب عملا در حال كناره‌گيري از رهبري و بدنه حزب هستند و قصد همكاري در دولت آينده را ندارند و از سوي ديگر شاهد آن هستيم كه چندين وزير نيز با احتمال روي كار آمدن جانسون كناره‌گيري كردند. در اين موقعيت، حزب محافظه‌كار شانس بسيار پاييني دارد كه حتي به صورت ائتلافي بتواند در يك انتخاب زودهنگام اكثريت كنوني خود را حفظ كند. بنابراين تنها گزينه‌اي كه باقي مي‌ماند، اميد بستن به احزاب تند افراطي است كه به ‌شدت طرفدار خروج بدون توافق از اتحاديه اروپا هستند. آنها هم متهم به فاشيسم و افراط‌گرايي هستند بنابراين تنها متحدين جدي آقاي جانسون همين طيف در بريتانيا خواهند بود به علاوه آقاي ترامپ از نخست‌وزيري جانسون به طور مستقيم حمايت كرد. در اين شرايط انتخاب آقاي جانسون و حزب محافظه‌كار در يك انتخابات مجدد زودهنگام بسيار بسيار دشوار است. البته اين به معناي آن نيست كه طرف مقابل بتواند به آساني پيروز اين رقابت باشد. به اين دليل كه حزب كارگر هم دو مشكل بزرگ دارد كه يكي مربوط به دشمني‌ها و موانعي است كه براي آقاي جرمي كوربين و تيم او وجود دارد و از سوي ديگر تاكيد اكثريت اعضاي حزب كارگر براي برگزاري رفراندوم مجدد است كه البته جرمي كوربين به طور مشخص به آن تمايل نشان نداده هر چند كه به آن تمكين كرده است. روز پنجشنبه نيز بناست حزب كارگر راهپيمايي سراسري را برگزار كند كه طي آن قرار است از دولت بخواهند تا انتخابات زودهنگام برگزار كند. اين موضوع مهمي است كه به نوعي مي‌توان آن را يك نظرسنجي پيش از انتخابات دانست. به نظر مي‌رسد، راهكارهاي پيش روي آقاي جانسون بسيار محدود است و به احتمال قريب به يقين جانسون مجبور است طي دو ماه آينده انتخابات سراسري برگزار كند. در غير اين صورت همه عقلا و دست‌اندركاران حوزه اقتصاد و ديپلماسي در بريتانيا اتفاق نظر دارند كه خروج بدون توافق فاجعه‌اي بلندمدت را براي كشور به همراه خواهد داشت. بوريس جانسون تلاش‌هايي را براي به ثمر رساندن منويات خود در پارلمان مطرح مي‌كند كه به نظر مي‌رسد تمام اين اقدامات از پيش شكست خورده است و كشور به سمت برگزاري يك انتخابات زودهنگام پيش مي‌رود كه بايد طي دو ماه آينده منتظر آن باشيم. زمان زيادي به 31 اكتبر و پايان مهلت بريتانيا براي خروج از اتحاديه اروپا باقي نمانده و به نظر نمي‌رسد، دو طرف بريتانيايي و اروپايي اين تمايل را داشته باشند كه مانند 3 سال گذشته، اين بازي بي‌حاصل ملالت‌بار و فرسايشي را كش دهند. بحث مهمي كه وجود دارد، تركيب كابينه بريتانيا و از همه مهم‌تر تعيين وزير خارجه آينده است. شايد تا چندي پيش همه مطمئن بودند اگر جرمي هانت براي نخست‌وزيري راي نياورد قطعا وزارت امورخارجه را ترك خواهد كرد. اما اكنون در شرايط بغرنجي كه بوريس جانسون قرار دارد، فضا به سمتي پيش مي‌رود كه هانت به احتمال زياد در پست خود ابقا شود البته اينها همگي بستگي به توافق دوطرفه نيز دارد. با اين حال به نظر مي‌رسد كه در شرايط فعلي، شخص وزير امورخارجه چندان تاثيري در سياست كلي و چند لايه و مبهم بريتانيا نخواهد داشت و تنها مي‌تواند، بحران‌ها را تا حدي تشديد يا تعديل كند از همين رو هانت شايد موقعيت خود را حفظ كند. در خصوص ايران نيز كه اين روزها چالش‌ها ميان دو طرف بالا گرفته بايد گفت، واقعيت امر اين است كه شرايط فعلي بريتانيا به خصوص در بحث ايران به صورتي است كه تغيير نخست‌وزير چندان نمي‌تواند بر سياست‌هاي كشور تاثير شگرفي داشته باشد. ولي به هر حال آقاي جانسون مواضع و مسلك نزديك با ترامپ و ايران‌هراسان امريكايي، اروپايي، عربي و اسراييلي دارد. از اين رو نبايد اميدوار بود كه با روي كار آمدن جانسون مواضع بريتانيا نسبت به تهران در حالت سكون بماند يا تعديل شود. اما برداشت اصلي اين است كه شرايط ميان ايران و بريتانيا به همين ترتيب باقي بماند ولي شايد جانسون به سمت استفاده از چند ابزار ديگر برود. نبايد فراموش كرد كه امكانات بريتانيا براي تشديد تنش با ايران محدود است و شايد دست به اقداماتي بزند كه بيشتر حالت نمادين و تبليغي دارد و تاثير‌گذاري آن اثر تبليغاتي دارد. به طور مثال خروج از برجام، تشديد حضور نيروهاي بريتانيايي در خليج فارس همچنين برخورد ديپلماتيك و اقتصادي با منافع ايران در بريتانيا از جمله مواردي است كه تاثيرگذاري آن محدود است. اما بعيد نيست جانسون براي حفظ شخصيت خود در داخل و نشان دادن خوش‌خدمتي براي ترامپ دست به چنين كارهايي بزند. اين احتمال هم وجود دارد كه بريتانيا از برجام خارج شود كه در كوتاه‌مدت مي‌تواند مواهبي براي لندن داشته باشد اما در بلندمدت به دليل دور شدن بيش از پيش از اروپا، بريتانيا را با مشكلات ديگري مواجه مي‌كند چراكه سواي مساله ايران، اتحاديه اروپا به برجام به عنوان يك دستاورد مهم براي نشان دادن اهميت وجودي فرامنطقه‌اي خود مي‌نگرد.

منبع: روزنامه اعتماد 2 تیر 98

LEAVE YOUR COMMENT

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *