Home گزارش روش‌هاي بدون معلم نماندن
روش‌هاي بدون معلم نماندن
0

روش‌هاي بدون معلم نماندن

0

كيفيت آموزشي؛ راهكارهاي آموزش و پرورش و نهادهاي مدني

روش‌هاي بدون معلم نماندن

گروه اجتماعي

«براي مهر ۹۸ در بحث منابع انساني با كسري نيرو مواجه هستيم ولي اجازه نمي‌دهيم كلاسي بدون معلم بماند. با روش‌هاي مختلف در تمامي كلاس‌ها معلمان حاضر مي‌شوند و سال تحصيلي جديد به‌موقع شروع مي‌شود.» حرفي كه روز گذشته از زبان سيدمحمد بطحايي، وزير آموزش و پرورش بيان شد، تكرار يك خبر هميشگي است. ارديبهشت كه مي‌رسد و مدارس روزشمار پايان سال تحصيلي را شروع مي‌كنند مسوولان آموزش و پرورش بايد به فكر كمبودهاي مهر پيش‌رو باشند. يكي از راهكارهاي هميشگي هم همان حرف وزير است: «با روش‌هاي مختلف در تمامي كلاس‌ها معلمان حاضر مي‌شوند.» اين روش‌هاي مختلف يكي از دلايلي است كه سبب شده تا كيفيت آموزشي در برخي مناطق كشور افت شديدي پيدا كند و حضور به هر نحو يك معلم، خود تبديل به چالشي در موضوع عدالت آموزشي شود.

يك سال پيش در همين روزهاي ارديبهشت بود كه اسفنديار چهاربند، رييس مركز برنامه‌ريزي، منابع انساني و فناوري اطلاعات وزارت آموزش و پرورش گفت: «قانون مديريت خدمات كشوري، آموزش و پرورش را در عصر پيكان نگه داشته است. بسياري از دستگاه‌ها توانستند وضعيت كاركنان خود را با استفاده از اين قانون ارتقا دهند، اين در شرايطي است كه تنها 40 پست در قانون مشخص شده و براي پست معلمي پيش‌بيني‌اي صورت نگرفته است.» ارديبهشت 97 بود و او با اشاره به وضعيت نامناسب حرفه معلمي هشدار داد كه در مهر ماه با كمبود 300هزار نيروي انساني مواجه خواهيم بود: ‌«حدود 194هزار نفر از اين كمبود از طريق ندادن نيرو به مدارس و تعديل شاخص‌ها بايد پشت‌سر گذاشته شود و مابقي نيز از طريق سرباز معلمان، بازنشستگان، حق‌التدريس آزاد و حق‌التدريس شاغلان تامين مي‌شود.» آماري كه او سال گذشته تنها در مورد مربي پرورشي مدارس ارايه داد اين بود: «براساس قانون احياي امور تربيتي، بايد به‌ازاي هر چهار دانش‌آموز، يك ساعت مربي پرورشي به مدارس داده شود به اين معنا كه هر 96 دانش‌آموز بايد يك مربي پرورشي داشته باشد كه مهر 97، تنها 18 هزار مربي به مدارس فرستاده مي‌شوند.» در مناطق دور از مركز اين تفاوت در دسترسي به معلم تنها به مربي پرورشي محدود نمي‌ماند و همين است كه معلم‌هاي غيرمرتبط با رشته‌ها، سرباز معلم‌ها يا نيروهاي خسته آموزش و پرورش كه بايد چندين مدرسه در چندين روستا را پوشش دهند وارد اين معادله مي‌شوند.

كلاس‌هاي آنلاين سيستان‌وبلوچستان

آموزش و پرورش با محدوديت‌هاي خودش سروكله مي‌زند؛ محدوديت‌هاي قانوني و اداري و ضعف مالي و هر آنچه مي‌شود با نگاهي به ساختار آن دريافت. در اين ميان انجمن‌هاي مدني هستند كه بخشي از اين كمبودها و محدوديت‌ها را كنار مي‌زنند. يكي از نقاطي كه بدون حضور اين انجمن‌ها بايد تا امروز شكاف آموزشي بيشتري را هم تجربه مي‌كرد، سيستان‌وبلوچستان است. انجمن حامي توسعه از فضاهاي آموزشي و فرهنگي مي‌خواهد كه اين «حضور به هر قيمت معلم در سر كلاس» را كمي تعديل كند؛ كاري كه با تكيه بر شيوه‌هاي آنلاين آموزش انجام مي‌شود. پوران اسماعيلي، عضو هيات امناي انجمن حامي به «اعتماد» مي‌گويد، در اين هفت، هشت سالي كه انجمن كار روي حوزه آموزش را آغاز كرده است اول سراغ آموزش دانش‌آموزان رفته و حالا مديران و معلمان مدارس، اما هزينه‌هاي سنگين بيشتر از اين نمي‌توانست ادامه پيدا كند: «اين كار به خاطر رفت‌وآمد معلم‌ها از تهران براي‌مان هزينه‌هاي بسيار سنگيني داشت. معلماني كه انتخاب مي‌كرديم معلمان برجسته‌اي بودند كه به صورت داوطلبانه راهي منطقه مي‌شدند اما هزينه رفت‌وآمدشان هم براي انجمن سنگين بود، ولي در اين سال‌ها به اين كار ادامه داديم تا بچه‌ها به لحاظ آموزشي با كيفيت بهتري تحصيل كنند و بتوانند وارد دانشگاه شوند يا به هر حال از جهت آموزشي توانمند باشند. حالا يك سيستم ديجيتال و آموزش آنلاين با همكاري يكي از اپراتورهاي تلفن همراه راه انداخته‌ايم كه درراستاي مسووليت اجتماعي‌اش به عنوان حامي مالي و فني ما در اين طرح عمل كرده است. در منطقه دشتياري سيستان‌وبلوچستان كه در اين سال‌ها پايلوت آموزشي ما بوده است موفق به راه‌اندازي 6 سايت شده‌ايم؛ دو سايت دخترانه و چهار سايت پسرانه، تا دانش‌آموزان بتوانند از آموزش‌هاي ديجيتال و آنلاين بهره‌مند شوند.»

اسماعيلي مي‌گويد، اين شيوه اجازه مي‌دهد كه خدمات بسيار بيشتري از حالت عادي دراختيار دانش‌آموزان قرار بگيرد: «داخل مدرسه‌ها اتاق كامپيوتر درست شده و در هر يك از اين سايت‌ها تلويزيون ال‌اي‌دي و 11 كامپيوتر هست. بچه‌ها مي‌توانند در اين فضا به صورت آنلاين در كلاسي كه از تهران برگزار مي‌شود شركت كنند، معلم را ببينند و سوال و جواب كنند. در ساعت غيركلاس آنلاين هم از شيوه‌هاي آموزشي ديگر استفاده مي‌شود. البته در حال حاضر عمده آموزش ما روي معلم‌ها و مديران هست كه آن هم مي‌تواند از طريق اين شيوه آنلاين گسترش پيدا كند.»

در اين كلاس‌ها و مدرسه‌هايي كه مي‌گويد معلم هست اما دليلي كه سبب شده اين انجمن اول به فكر فرستادن معلم از تهران شود و حالا هم به آموزش آنلاين رو آورده، كيفيت تدريس در اين كلاس‌هاي درس است: «معلم در مدارس هست اما معلم غيرمرتبط. به خاطر دوري راه اين مساله پيش مي‌آيد كه مثلا فارغ‌التحصيل الهيات مجبور است به دانش‌آموزان فيزيك درس بدهد يا يك معلم رياضي مجبور است به مدارس زيادي سر بزند. همه اينها باعث شده تا كيفيت آموزش پايين بيايد و در كنار اينها هم كه همواره مشكل كمبود معلم وجود داشته است.» اين كيفيت پايين آموزش شايد در سال‌هاي اول دبستان چندان خودش را نشان ندهد اما در طولاني‌مدت و در سال‌هاي آخر دبيرستان تبديل به يكي از دلايل بازماندگي دانش‌آموزان از تحصيل و ورود به دانشگاه مي‌شود. براي همين است كه تمركز اين طرح حالا روي تعديل نحوه كيفيت آموزشي در ميان دانش‌آموزان دبيرستاني سيستان‌وبلوچستان است.

اسماعيلي مي‌گويد، بيشتر روي اين موضوع تمركز دارند كه حضور انجمن در چه مناطقي مي‌تواند موثرتر باشد: «سعي كرده‌ايم سراغ جاهايي برويم كه بيشترين تجمع دانش‌آموزان دبيرستاني وجود دارد. يعني مقطع دبيرستان اولويت آموزشي ماست و جاهايي را انتخاب مي‌كنيم كه دانش‌آموزان راحت‌تر به آن دسترسي داشته باشند. جايي كه دختراني كه خانواده‌هاي‌شان اجازه مي‌دهند، بتوانند با سرويس به آن برسند، پسرها هم همين‌طور. يك مركز شبانه‌روزي هم هست كه بچه‌ها از روستاهاي دورتر به آن مي‌آيند. فعلا مبنا اين است كه كدام منطقه مي‌تواند بيشترين دانش‌آموز را جذب كند و ان‌شااءلله اگر كمك‌هاي مالي بيشتري بگيريم مي‌توانيم كار را گسترش داده و تعداد بيشتري از دانش‌آموزان را تحت پوشش خود قرار دهيم.» فعلا و با امكانات موجود، 1500 دانش‌آموز دبيرستاني اين استان در طرح آموزش آنلاين و ديجيتال پوشش داده شده‌اند.

مي‌خواهند معلم شوند

اما گسترش آموزش آنلاين و استفاده از ابزار ديجيتال چقدر مي‌تواند پاي دختران بيشتري را به مقطع دبيرستان باز كند؟ زمستان سال گذشته احمد ميدري، معاون امور رفاهي وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي اعلام كرد كه 30درصد دانش‌آموزان بازمانده از تحصيل مربوط به سيستان‌وبلوچستان است. با نگاه به همين واقعيت‌هاست كه اسماعيلي مي‌گويد چه در ساخت مدرسه و چه در طراحي برنامه‌هاي آموزشي تلاش مي‌كنند تا تحصيل دختران در اولويت باشد: ‌«يكي از موضوعاتي كه در اين استان سبب محروميت از تحصيل مي‌شود پراكندگي روستاهاست و اينكه در هر روستايي نمي‌شود دبيرستان بنا كرد. دختران معمولا در مقطع دبستان مشكلي ندارند چون نزديك‌شان يا در روستاي خودشان دبستان هست، اما درمورد دبيرستان وضع متفاوت است و هر 10 يا 15 روستا ممكن است به يك دبيرستان دخترانه دسترسي داشته باشند. گاهي حتي با گرفتن سرويس و قبول هزينه‌هاي آن توانسته‌ايم برخي از اين دختران را به دبيرستان هم برسانيم. اما نكته بعدي اين بود كه اين دختران نمي‌توانستند وارد دانشگاه شوند.» به گفته او در حال حاضر منظور از دانشگاه، دانشگاه فرهنگيان است. در استاني كه از كيفيت پايين آموزش و كمبود نيروي تدريس رنج مي‌برد، معلم شدن يكي از آرزوهاي دختران و گاه خانواده‌هاست: «چيزي كه بسيار در جامعه محلي و در ميان دختران مطلوبيت دارد اين است كه دختران بتوانند وارد دانشگاه فرهنگيان شوند و اين باعث مي‌شود هم در زمان دانشجويي كمك تحصيلي بگيرند كه اصولا امكان ادامه تحصيل را داشته باشند و بعد هم به منطقه و روستاي خودشان برگردند و تدريس را شروع كنند. در اين زمينه هم اولويت را براي دختران گذاشته‌ايم و در اين سال‌ها برخي از آنها توانستند اين مسير را طي كنند. از اين موضوع خيلي خوشحاليم و اگر امكانات بيشتر شود اين مسير مي‌تواند براي تعداد بيشتري هموار شود. فعلا تمام دخترها دوست دارند كه معلم شوند اما اگر اين آموزش جلوتر برود حتما وارد رشته‌هاي ديگر هم مي‌شوند و مي‌توانند الگوي بسيار خوبي براي توقف بازماندگي از تحصيل باشند. همچنان اين فرهنگ در ميان خانواده‌ها هست كه دختر اصلا نيازي نيست كه تحصيل كند اما وقتي راه براي دختران بيشتري باز شود و خانواده‌ها ببينند كه اگر دخترشان درس بخواند فردا مي‌تواند معلم شود حتما اين موانع فرهنگي هم تعديل مي‌شوند.»


معلم در مدارس هست اما معلم غيرمرتبط. به خاطر دوري راه اين مساله پيش مي‌آيد كه مثلا فارغ‌التحصيل الهيات مجبور است به دانش‌آموزان فيزيك درس بدهد يا يك معلم رياضي مجبور است به مدارس زيادي سر بزند. همه اينها باعث شده تا كيفيت آموزش پايين بيايد.

منبع: روزنامه اعتماد 30 اردیبهشت 98

LEAVE YOUR COMMENT

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج − چهار =