Home تشکل ها جنبش صنفی فرهنگیان و برخی نگرانی ها
جنبش صنفی فرهنگیان و برخی نگرانی ها
0

جنبش صنفی فرهنگیان و برخی نگرانی ها

0
0

در آغاز سال 97 هستیم، می توان امیدوار بود که با ورود به سال نو، اندیشه ها نیز نو شوند؛ گرچه نو کردن اندیشه، کار چندان آسانی نیست. ما فرهنگیان، کنش های صنفی پس از انقلاب خود را از سال های پایانی دهه 70 آغاز کردیم که تاکنون و با فراز و فرودی چند،همچنان ادامه دارد. در این که از نظر جامعه شناختی می توان این جریان را یک “جنبش اجتماعی” نامید یا نه، با توجه به تعریف های گوناگون جنبش های اجتماعی، پاسخ های متفاوت می گیرد. اگر همچون آنتونی گیدنز جنبش اجتماعی را ” کوشش جمعی برای پیشبرد منافع مشترک، یا تامین هدفی مشترک، از طریق عمل جمعی خارج از حوزه ی نهادهای رسمی” تعریف کنیم به گمان من می توان از وجود “جنبش فرهنگیان” ایران دفاع کرد و پذیرفت که این جنبش هم اکنون از نزدیک به دو دهه پیش آغاز شده است. اما اگر جنبش اجتماعی را کنشی جمعی به شمار آوریم که باید از ویژگی هایی همچون سازماندهی نسبی، آرمان ها و ایدئولوژی برخوردار باشد در این صورت بعید است که کوشش گروهی صنفی فرهنگیان را بتوان جنبشی اجتماعی دانست چرا که دست کم در بحث ایدئولوژی، سازگاری آن با کنش صنفی،به آسانی امکان پذیر نیست.

کار صنفی،در نگاه این نگارنده،نمی تواند کاری ایدئولوژیک باشد. کار صنفی فرهنگیان، به ایدئولوژی چپ یا راست نیاز ندارد، بلکه به کار و اندیشه کارشناسانه در گستره آموزش نیازمند است و در عمل نیز با در نظر گرفتن برخی هدف های کلی همچون بهبود وضع معیشتی فرهنگیان و بهبود وضعیت آموزش،با نگاهی پراگماتیستی پیش می رود. ایدئولوژی،به ویژه از نوع چپ آن، جلوی انعطاف های بایسته در کار صنفی را می گیرد و بر تنش میان فرهنگیان و حاکمیت می افزاید و میدان کار صنفی را به میدانی برای قهرمان پروری، بزرگ نمایی و دروغ گویی بدل می سازد. یکی از چالش هایی که در سال های اخیر، ما فرهنگیان در کنش های صنفی مان پیدا کرده ایم این است که برخی از معلمان با خاستگاه اندیشگی چپ به این کنش ها پیوسته اند و درصدد همسو کردن مفهوم های صنفی فرهنگیان با چارچوب های نظری و ایدئولوژیک خود می باشند. مفهوم هایی مانند “جامعه مدنی” را قبول ندارند و به جای آن بیشتر بر کار سندیکایی با الگو گرفتن از جریان های کارگری تاکید می کنند و مفهوم های صنفی مهم دیگری همچون “استقلال از قدرت” را تحریف می کنند. شوربختانه در ایران، گرایش های ایدئولوژیک چپ،کمتر می توانند با عنوان اصلی خود به فعالیت بپردازند و بنابراین ناگزیر می شوند زیر پوشش عنوان هایی همچون “کار صنفی” عمل کنند.

اما از دید این نگارنده، فرهنگیان جز طبقه متوسط جامعه با حساسیت های اجتماعی،فرهنگی و سیاسی خود هستند و با رویکرد خاص خود به آنچه در جامعه می گذرد می نگرند. در موقعیت اقتصادی نسبتا متفاوتی نیز با بخش بزرگی از جامعه کارگری کشور قرار دارند. در این شکی نیست که یک جامعه مدنی نیرومند، جامعه مدنی همبسته است و فرهنگیان نباید به آنچه در میان کارگران ،دانشجویان،زنان و … می گذرد بی توجه و بی تفاوت باشند اما این بدین معنا نیست که همچون کارگران عمل کنند و اگر کنش های صنفی کارگران، مثلا بیشتر بر گرد تجمع های اعتراضی می گذرد فرهنگیان نیز باید اینچنین کنند. این نگارنده البته در بسیاری از گردهمایی های اعتراضی گذشته فرهنگیان حضور داشته ام و هم اکنون نیز درصدد نفی آن نیستم اما بحث این است که به نظر می رسد وضعیت فرهنگیان،به ویژه با گسترش فضای مجازی، به گونه ای است که کار صنفی اثرگذار در این صنف را متفاوت می سازد. چند سال پیش، فرهنگیان چندان ابزاری برای بیان خواسته های خود نداشتند و خیلی بیشتر به تشکل های صنفی امیدوار بودند که اعتراض آنها را با صدور بیانیه یا اعلام گردهمایی به گوش فرادستان سیاسی کشور برسانند. اما هم اکنون وضعیت فرق کرده است و خود آنها ابزار بیان دیدگاه های خود را دارند.

به طور کلی می توان گفت که جایگاه جامعه مدنی در زمانه گسترش رسانه ها و فضای مجازی، تا اندازه ای دستخوش دگرگونی شده است و دیگر تنها میانجی میان مردم و حاکمیت نیست و اگر می خواهد همچنان جایگاه خود را حفظ کند باید در اندیشه به روز کردن خود و راهکارهایی باشد که از سوی بدنه مورد استقبال قرار گیرد. چیره شدن ایدئولوژی بر کنش صنفی،با تاکید بر گفتمان ایدئولوژیک و به ویژه تاکید بیش از اندازه بر یک نوع از شیوه های خاص اعتراضی،آن را از انعطاف و نوآوری می اندازد . به نظر می رسد که در ایدئولوژی چپ، رفتن به خیابان و یا به کارگیری گفتمان و ادبیات تند و همه بخش های قدرت را به یک چوب راندن، جایگاه، پیشینه و گیرایی ویژه ای دارد. کار صنفی، به دنبال نتیجه گرفتن است و نه اثبات حقانیت ایدئولوژی که تاریخ را بر اساس جنگ و ستیز میان طبقات می بیند و تفسیر می کند. گسترش فضای ایدئولوژیک در کار صنفی- با تند کردن فضا و همچنین افزودن بر  جزم ها و دگم های اندیشگی- از گسترش کار صنفی در میان بدنه جلوگیری می کند و درواقع امری خلاف زا می گردد.

نکته آخر این که با گسترش فضای مجازی، به نظر می رسد که روز به روز از وجهه هرمی جنبش های اجتماعی کاسته می شود و بعدی افقی تر و گسترده تر می گیرد. نهادهای مدنی که این دگرگونی ها را درک نکنند و همچنان دل به تعریف های خاص خود از جنبش های اجتماعی ببندند فاصله خود را با واقعیت و بدنه، بیشتر می کنند و از اثرگذاری شان کاسته می شود

 

 

 مهدی بهلولی، روزنامه جهان صنعت، 16 فروردین 97

LEAVE YOUR COMMENT

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *