Home گزارش اجباری که تبدیل به ضرورت آموزشی شده است
اجباری که تبدیل به ضرورت آموزشی شده است
0

اجباری که تبدیل به ضرورت آموزشی شده است

0
0

لیلا مهداد/سخن معلم کووید 19 آموزش مجازی را به نظام آموزشی تحمیل کرد. اجباری که انتظار می‌رود در سال‌های آتی، بخشی از نظام آموزشی را به خود اختصاص دهد. پاندومی کووید 19 اهمیت بستر شبکه اینترنت، زیرساخت‌های آموزشی، اپلیکیشن‌های مختلف، آموزش استفاده از این فضا و …  را بیش از گذشته به رخ کشید. فضایی که میزان کارآمدی و اثرگذاری‌اش بر شیوه‌های آموزش آنلاین را نباید نادیده گرفت. هرچند این شیوه آموزش ضعف‌ها و نقاط قوتی به خود می‌بیند. واقعیت امر این است آموزش آنلاین را نمی‌توان پس از این نادیده گرفت، البته نمی‌توان آن را آموزشی کاربردی و بی‌نقص هم دانست. آموزش مجازی در حالی به نظام آموزشی ایران تحمیل شده که هنوز از نبود زیرساخت‌ها و غیبت ابزارهای آموزشی متناسب با این فضا رنج می‌برد. با این وجود باید با این واقعیت روبه‌رو شد که کووید 19 فرصتی بود برای محک زدن آموزش آنلاین. فرصتی که باید غنیمت شمرد و در ارتقا و بهبود آن تلاش کرد.

 

نبود زيرساختها مانع نقشآفرينی تمام قد آموزش مجازی

آموزش مجازی  با همه‌گير شــدن كووید 19 در ساختار آموزشــی كشــور مطرح شــد؛ راهکاری بــرای حفظ فاصله‌گذاری اجتماعی. اوایل اســفندماه بود كه مدارس به تعطيلی رفتند و آموزش غيرحضــوری برای اولين‌بار به محك آزمون گذاشته شد. آزمونی كه انتقاداتی به خود دید و در دسترس نبودن امکانات آموزش دیجيتال برای گروهی از دانش‌آموزان را به رخ كشيد.

مدیركل آموزش دوره اول متوسطه وزارت آموزش و پرورش معتقد است قبل از پاندمی کووید 19  به علت مسائلی مانند موانع فرهنگی، نبود زیرساخت‌ها و… اقدام خاصی برای آموزش در فضای مجازی نشــده بود، در حالی كه سال‌هاست در نظام آموزشی كشور، آموزش الکترونيك به عنوان آموزش تکميلی توصيه شده است.

مرضيه مســگرزاده یکی از نقاط‌قوت تدریس آنلاین در فضای مجازی را عدم لزوم خروج از محيط زندگی به‌ویژه در مناطق صعب‌العبور می‌داند.«عدم آمادگی زیرساخت‌ها، عدم تمکن مالی خانواده‌ها جهت خرید گوشی، تبلت یا  رایانه، وجود مناطقی در كشور كه متاسفانه تحت پوشش اینترنت و برخی شبکه‌های آموزشــی نيستند، كيفيت آموزش مجازی را تحت‌تاثير قرار داده و اجازه نمی‌دهد آموزش مجازی تمام قد شکل بگيرد.» به باور او، تعداد زیادی از دانش‌آموزان به آموزش حضوری وابسته هستند و زمان می‌برد خودراهبری و خودیادگيری در جامعه دانش‌آموزی و اوليا ارتقا یابد. «برخلاف آموزش حضوری كه نقش  معلم، محوری است، در آموزش‌های مجازی نقش سایر عوامل از جمله والدین و خانواده‌ها پررنگ‌تر شده است. به طوری كه نقش نظارتی والدین در آموزش‌های مجازی به‌ویــژه در دوره ابتدایی نقش برجسته‌ای است كه بدون نظارت، كنترل و حمایت والدین، یادگيری معنی‌دار محقق نمی‌شود.» به گفته مسگرزاده، در نظام آموزشی كشور، یك فرهنگ اشتباهی وجود دارد مبنی بر اینکه اگر دانش‌آموزی در یادگيری و فراگيری موفق نبود،انگشت اتهام به عنوان مقصران اصلی به سوی معلم و مدرسه، نشانه می‌رفت. در شرایط فعلی نقش جدی كه در رویکردهای جدید آموزشی بسيار به آن تاكيد شــده، دانش‌آموز خودراهبر است، چراكه این نگرش وجود داشت معلمان، مدیران و… مسئول یادگيری دانش‌آموزان هستند، در حالي‌که این موضوع در شرایط فعلی رنگ باخته و والدین بيشتر مشاركت دارند و بخشی از مسئوليت آموزش و یادگيری دانش‌آموزان بر گرده والدین قرار گرفته است، البته نظارت و پيگيری معلمان به مراتب بالا رفته اســت. «دانش‌آموزان در مقاطع مختلف تحصيلی بنابر اقتضای سنی و شرایط خود با آموزش‌های مهارتی آشنا می‌شوند كه آمادگی لازم برای ورود به بازار كار و جامعه را داشته باشند. در حالی كه آموزش مجازی این فرصت را از دانش‌آموزان گرفته اســت. از آنجایی كه امکان ارتباط حضوری نيست و مهارت‌آموزی در صحنه عمل و در موقعيت اتفاق می‌افتد، در این زمينه با خلأ جدی روبه‌رو هستيم و از طرفی متاسفانه بستر ایجاد كارگاه  و آزمایشگاه‌های دیجيتال فراهم نشده است.» او بر این باور است آموزش مجازی باید تکميل‌كننده آموزش حضوری باشــد، چراكه فضــای آموزش چهره به چهره كاملا متفاوت است و اثربخشی و  نفوذ معلم به هیچ عنوان با هیچ ابزاری جایگزین نمی‌شود.

آموزش مجازی تحول بزرگی در نظام آموزشی كشور

هدف اصلی تحصيــل دانش‌آموزان در مدرســه فقط یادگيری دروس نيست، بلکه هدف این اســت كــه دانش‌آموز یا دانشجو در محيطی به دور از خانواده ورود كرده تا روند آموزش برایشان به شکل مناسب شکل بگيرد.

مشاور وزیر آموزش و پرورش هم جزو گروهی است كه كلاس‌های حضوری را ارجح  می‌داند. به باور عبدالرسول عمادی، هدف اصلی آموزش در مدرسه تربيت دانش‌آموز اســت و بحث آموزش نظری صرف نيست. در حالی كه دانش‌آموزان باید در مدارس حضور فيزیکی داشته باشند تا در كنار گروه‌های همسال خود در كارها مشاركت داشته و خلاقيت‌هایشان شکوفا شود و توانایی خود را در جهات مختلف نشان دهند. درواقع اســتعداد دانش‌آموزان در مدارس سنجيده می‌شود.  عمادی اثربخشــی آموزش مجازی را منوط به وجود و آماده‌سازی زیرســاخت‌ها از جمله اینترنت، گوشی هوشمند و… می‌داند.«بالطبع آموزش مجازی در پاندمی کووید 19 اثربخش‌تر است، البته برای اینکه اموزش مجازی درست انجام شود باید معلمان ما آموزش ببينند، اپليکيشــن‌های ارتباطی مربوط به آموزش فراهم باشــد و محتوای آموزشی مجازی تهيه شود. همچنين باید نظارت صورت بگيرد كه برنامه درسی به صورت منظم انجام شود، البته در این ميان دانش‌آموزان در برخی مناطق کم‌برخوردار که به اینترنت دسترسی ندارند یا به دليل فقر مالی از داشــتن گوشی هوشمند محروم هســتند كه انتظار می‌رود مســئولان ذیربط، خيرین و… كمك كنند تا این گــروه از دانش‌آموزان از تحصيل بازنمانند.» او بر این باور است كه كنترل در فضای مجازی نسبت به دنيای حقيقی كمتر است كه والدین می‌توانند ایمن‌سازی كنند. درواقع نظارتشان را بيشتر كنند. به عقيــده عمادی، آمــوزش مجازی تحــول بزرگی در نظام آموزشــی كشــور ایجاد كرده اســت.«كرونا این فرصت را ایجاد كرد كه سيســتم آموزشــی ایران با آموزش‌های مکمل آشــنا شــود. یقينــا بعد از بازگشایی مدارس، می‌توان برخی از آموزش‌ها مثل كتب كمك درسی را از طریق فضای مجازی آموزش داد.»

آموزش مجازی؛ مقرون به صرفه

تعطيلی مدارس، همه‌گير بود و همه كشورها برای رعایت فاصله‌گذاری اجتماعی مدارس را تعطيل كردند و فضای مجازی جایگزین كلاس‌های حضوری شد.  مدیرکل آموزش متوسطه دوم وزارت آموزش و پرورش از ارسال بخشنامه‌ای تحت عنوان راهنمای مدیریت جریان تربيت و یادگيری به مدارس خبر می‌دهد. به گفته عباس سلطانيان همه مدارس براســاس وضعيت دانش‌آموزان، الگــوی ارائه خدمات آموزشی و تربيتی خود را مشخص كرده‌اند، یعنی آموزش آنها حضوری است یا غيرحضوری یا اینکه بسته آموزشی خاصی ارائه كرده‌اند یا در فضای مجازی به چه شکل و با چه ابزاری آموزش‌ها را در اختيار دانش‌آموزان قرار داده‌اند.«آموزش‌هــای تلویزیونی به رغم اینکه گســتردگی زیادی دارد، اما تعاملی نيست و بين معلم و دانش‌آموز تعامل برقرار نمی‌شود.»

سامانه شاد تعامل میان معلم و دانش‌آموز

به عقید سلطانیان سامانه شاد تعامل میان معلم و دانش‌آموز را فراهم آورده است.«دانش‌آموزان و معلمان در این پلتفرم می‌توانند فضای كلاس را ایجاد كنند.» او آموزش مجازی را  مقرون به‌صرفه می‌داند. «این نوع آموزش موجب توسعه عدالت آموزشی شده است، چراكه با استفاده از یك دبير می‌توان به طيف گسترده‌ای از دانش‌آموزان آموزش داد. به عنوان مثــال، دانش‌آموزانی كه در مناطق محروم زندگی می‌كنند، می‌توانند از آموزش معلمان برتر بهره‌مند شوند.» به باور سلطانیان دانش‌آموزان برای استفاده از این کلاس‌ها باید آموزش‌های لازم را ببينند تا بتوانند از این شيوه تدریس بهره بيشتری ببرند. اگر استانداردها از  پــرورش، به عنوان متولی تعليم و جانب وزارت آموزش و تربيت و اوليا رعایت شود، آموزش مجازی می‌تواند كمك شایان توجهی به نظام آموزشی كند.

LEAVE YOUR COMMENT

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *